T.C. Mİllî Eğİtİm BakanlIğI
ÇANKIRI / ÇERKEŞ - 19 Mayıs Çok Programlı Anadolu Lisesi

SAĞLIKLI YAŞAM

SAĞLIKLI YAŞAM

 

 

 

REHBERLİK SERVİSİ

BAĞIMLILIKLA MÜCADELE
06-12-2017

SAĞLIKLI YAŞAM

DOĞAL DENGE 

Vücudumuzda doğal bir denge hâli mevcuttur. Bu doğal denge hâlinin korunması sağlıklı olmak anlamına gelir. Vücudun çeşitli sistem ve yapıları sağlığı korumak, dolayısıyla denge hâlini sürdürmek üzere sağlığı olumsuz etkileyen faktörlere karşı koymaya çalışır. Bu sistem ve yapıların yanı sıra insanın kendisinin de bilinçli bir gayret göstermesi gerekir. Bu sayfalarda okuyacağınız bir düzine başlıkta, sağlığımızı korumamıza ve vücudumuza sağlıklı kalma savaşında yardımcı olmamıza yarayacak tavsiyeleri bulacaksınız.

SAĞLIKLI OLMAK NE DEMEK ?

"Vücudumuzda doğal bir denge hâli mevcuttur. Bu doğal denge hâlinin korunması sağlıklı olmak anlamına gelir."

YAŞAM TARZINIZA DİKKAT EDİN

Sağlıklı yaşamak ve hastalıklardan korunmak basittir. Ancak bu sürekli kendimize dikkat etmeyi gerektirir. Ancak sürekli sağlımıza dikkat ederek yaşamak insana bazen bıkkınlık verebilir. Sağlıklı bir yaşam için gösterdiğimiz çabanın sonuçlarını hemen görmeyiz. İnsan genelde acelecidir, hemen sonuç almak ister. Hemen sonuç alınamayan işleri (spor yapmak vb.) her gün düzenli olarak yapmak ve sürdürmek zordur. Sağlıklı yaşam için çabalamak zordur ama sağlıksız bir yaşam daha zordur. 

SAĞLIKLI BESLENİN

Yetersiz veya dengesiz beslenme sağlığı olumsuz etkiler. Sağlıklı olmak için yeterli ve dengeli beslenmemiz gerekir. Günlük hayatımızda, metabolizmamızın harcadığı enerjiye bağlı olarak almamız gereken bir kalori miktarı mevcuttur. Kalori ihtiyacımızın günlük olarak karşılanmasına yeterli beslenme denir. Dengeli beslenme ise, yeterli beslenmenin vücudun ihtiyacı olan tüm maddelerden yeterli miktarda alınmasına denir. Dengeli beslenmede kaloriyle beraber besinin niteliği de önemlidir. İhtiyaç harici aldığımız maddeler zaman geçtikçe çeşitli hastalıklara neden olacaktır.

 

SAĞLIKLI BESLENMEK İÇİN

• Çok şişman ya da aşırı zayıf değil, ideal vücut ağırlığında olun.

• Abur cuburla ve sürekli aynı yiyecek içeceklerle beslenmeyin.

• Katkı maddesi içeren yapay gıdalardan uzak durun.

• Enerji ve besin içeren yiyeceklerin her çeşidinden yeterli miktarlarda yiyin.

• Bir öğünde tıka basa yemek yerine, yiyeceklerinizi öğünlere bölün.

• Kaynağı ve üretim süreci belirsiz gıdalarla değil, hijyenik gıdalarla beslenin.

• Yiyeceklerinizi bilinçsizce değil; rengini, tazeliğini, tadını ve kokusunu değerlendirerek alın.

• Ambalajlı ürünleri gözü kapalı değil, etiketlerini okuyup inceleyerek alın.

• Herhangi bir kronik hastalığınız yoksa günde en az 2 litre su tüketmeye özen gösterin.

 

22-12-2017

 

HİJYENİK GIDA

NEREDEN ANLARSINIZ? Gıdanın hijyenik olması, gıdanın temiz olması ve hastalık yapan etkenlerden arındırılmış olması anlamına gelir.

Hijyenik bir gıda:

• Hijyenik ortamlarda üretilir.

• Doğal ve organiktir.

• Katkı maddesi, GDO içermez.

• Rengiyle, kokusuyla tazedir.

• Açıkta satılmayan gıdadır

 

SAĞLIK OKURYAZARI OLUN

Sağlık okuryazarlığı, sağlığın korunması ve geliştirilmesi için gerekli bilgi ve hizmetleri anlama, edinme ve kullanma kapasitesidir. Sağlık okuryazarlığı bilgi ve becerilerine sahip bireyler sağlıklarının bilincinde olan, hastalıklara sebep olacak etkenlere karşı kendilerini nasıl koruyacaklarını ve hastalandıklarında da nasıl davranacaklarını bilen insanlardır.

Sağlık okuryazarlığı;

• Sağlıklı yaşam yılını ve kalitesini arttırır.

• Bireye kendi sağlığıyla ilgili kararlara katılımda daha fazla aktif rol alma imkânı verir.

• Bireylerin doğru bilgi ve hizmete ulaşmasını, daha kaliteli sağlık hizmetinden yararlanmasını sağlar.

• Sunulan sağlık hizmetini kullanabilme yeteneği kazandırır.

• Siz de sağlık okuryazarı olmak istiyorsanız, vücudunuzdan gelen sinyallere kulak verin. Sağlığınızla ilgili sorun olduğunda gecikmeden aile hekiminize başvurun. Sağlıklı kalmak ve yaşamak ile ilgili bilgiler edinin.

 

 VÜCUT KİTLE İNDEKSİ

22-12-2017

 

 

 

 

 

 

 

 

 

KİŞİSEL HİJYENİNİZE ÖZEN GÖSTERİN

Sağlığa zarar verebilecek her türlü etkenden ve ortamdan korunabilmek ve sağlığın sürdürülebilmesi için yapılan aktif uygulamaların ve alınan tedbirlerin tamamı hijyen olarak adlandırılır. Kişisel hijyen ise kişinin kendi sağlığını devam ettirmek ve bozmamak için uyguladığı kişisel bakım işlemleridir. Kişisel bakım, temizlik ve hijyen sağlıklı kalmak için en önemli koşuldur. Temiz insan, mikroplardan ve zararlı maddelerden arındığı için özellikle bulaşıcı hastalıklara karşı korunaklıdır. Kişisel Bakıma Özen Göstermek İçin...

• Yüz, ağız, göz ve kirpik; saç, kulak, boyun, el ve tırnaklarınızı temiz tutun.

• Beden, koltukaltı, genital bölge ayak ve ayak tırnaklarınızı temiz tutun. • Ağız ve diş, kulak, burun temizliğinize özen gösterin.

• Günlük bakım ve banyonuzu yapın.

• Yaşadığınız çevreyi ve ortamı temiz tutun.

• Kişisel bakım aletlerinizi (diş fırçası, tırnak makası) kimseyle paylaşmayın, onları ortalık yerlerde bırakmayın.

• Bulaşıcı hastalığı olanların eşyalarını kullanmayın.

• Lokanta vb. yerlerdeki çatal-kaşık temizliğini kontrol edin.

• Tuvaletleri temiz kullanın.

 

SAĞLIKLI KIYAFETLER GİYİN

Bedenimize dikkat ettiğimiz kadar kıyafetlerimize de dikkat etmemiz gerekir. Giysilerimiz hava, toz, ısı, ışık gibi dış etkenlerin vücudumuza zarar vermesini engeller. Giyinmenin temel amacı vücudu bu dış etmenlerden korumaktır. Kıyafet seçerken bu amaç gözardı edilmemeli, şıklıktan önce sağlık gözetilmelidir. Şıklığınız için sağlığınızı feda etmeyin!

Sağlıklı Giyim Kuşam İçin...

• Sadece zevkinize ve görünüşünüze göre değil, çevre ve iklim şartlarına uygun kıyafetler seçin.

• Seçtiğiniz kıyafetlerin özellikle de iç çamaşırların yapım maddesinin sentetik değil, doğal olmasına özen gösterin.

• Yaz aylarında koyu renkler giyinmeyin, güneş ışığını yansıtan açık renkli kıyafetleri tercih edin.

• Sıcak havalarda teri emebilen kumaşlardan yapılmış giyecekler kullanın.

• Soğuk havalarda kalın ve tek katlı giysiler değil, ince ve çok katlı giysiler tercih edin.

• Alerjik bir bünyeniz varsa alerjiyi tetikleyebilecek hammaddelerden mamul kıyafetlerden kaçının.

• Yumuşak ve cildi tahriş etmeyecek kıyafetler kullanın.

• Güneşin zararlı ışınlarına maruz kalmayın, şapka ve güneş gözlüğü kullanın.

• Cildinizi havasız bırakmayın, petrol ve yan ürünlerinden mamul su ve hava geçirmeyen kıyafetleri tercih etmeyin.

• Doku beslenmesini bozacak şekilde dar değil, vücudunuzun ve dokularınızın hava almasına imkân veren, rahat ve sağlıklı giysileri tercih edin.

 

Ayakkabı Deyip Geçmeyin!

• Ayak genişliğine uygun olmayan dar ayakkabılar sinir sıkışmasına neden olabilir.

• Yanlış ayakkabı parmaklarda şekil bozukluğuna ve tırnak batmalarına sebep olabilir.

• Ayağa bol gelen ayakkabı küçük travmalarla cilt kalınlaşması ve nasır, bazen de denge sağlanmasında zorluğa neden olabilir.

• Yüksek topuklu ayakkabılarda vücudun ayağa yansıyan ağırlık merkezinde kayma olacağı için dizde, belde ve bacakta ağrılar meydana gelir. Hatta yüksek topuklu ayakkabı giyinmek ayak burkulmasına ve düşmeye yol açabilir. Bunun sonucunda da daha kötü sonuçlara sebep olabilir.

Bu nedenle;

• Ayağı sıkmadan kavrayan ve ayağın doğal kavislerini destekleyen ayakkabılar kullanın.

• Ucu sivri ayakkabılardan kaçının, ayak genişliğiyle uyumlu yuvarlak burunlu ayakkabılar seçin.

• Parmak uçlarınızın ayakkabı burnuna temas etmemesine dikkat edin.

 

ÇEVRENİZİ TEMİZ TUTUN

Sağlıklı olmak için kişisel hijyenimiz gereklidir ama bazen yeterli olmayabilir. Çevremizin de temiz olması gerekir. Çevre deyince aklımıza önce ev, sonra okul ve dünyamız gelmelidir.

Ev temizliğinde nelere dikkat edelim!

• Dışardan gelince elinizi yıkayın, elbisenizi değiştirin ve asın.

• Evinizi bol bol havalandırın. • Kıyafet dolabınız temiz olsun.

• Uygun temizlik malzemeleriyle kendi odanızı temizleyin.

• Tuvalet banyo ve mutfak temizliğine dikkat edin.

• Gerekli yerlerde temizlik malzemelerini kullanın fakat aşırıya kaçmayın.

• Bulaşığı ve ellerinizi mutlaka akan suyun altında yıkayın.

• Buzdolabını temiz tutun, son kullanma tarihi geçmiş ve bozulmuş gıdaları bekletmeyin.

• Yemek pişen yerleri deterjanla temizleyin, fakat temizlik sonrası tezgah ve ocakta deterjan kalıntısı kalmamasına özen gösterin.

• Çarşaf, nevresim, yastık kılıfı gibi ürünleri sık sık değiştirin ve yıkayın.

• Evde sigara içirmeyin.

• Sıvı sabunların antiseptik olmasına özen gösterin.

• Kalitesiz temizlik malzemesi almayın.

• Deodorant, parfüm ve makyaj malzemelerini çok sık ve aşırı miktarda kullanmayın.

 

OKULDA NELERE DİKKAT EDELİM?

 • Sıranızı ve okul duvarlarını temiz tutun.

• Tebeşir ve tahta kalemini yalnızca yazı yazma amaçlı kullanın.

• Tuvaletler temiz değilse görevlilere haber verin.

• Okul içerisinde sadece temizliğinden emin olduğunuz kaynaklardan su için.

• Okul ve sınıf içerisindeki eşyaları koruyun.

• Başkalarının da kullanacağı alanları temiz bırakın. (Tuvalet, banyo, sınıf, oyun alanları vb.)

DÜNYAMIZIN TEMIZLIĞI İÇIN;

• Çöplerinizi çöp kutusuna atın.

• Bahçenizdeki çöpleri alıp çöp kutusuna koyun.

• Çiğnediğiniz sakızları çöpe atın.

• Pilleri pil kutularına atın.

• Kağıtları ve camları uygun atık yerlerine götürün.

 

HAREKETLİ OLUN SPOR YAPIN

Gündelik yaşam içinde herkes az ya da çok fiziksel aktivitede bulunur ve enerji harcar. Ancak beslenmeyle aldığımız enerji gün içinde harcanılandan fazlaysa bu fazla enerji vücut tarafından yağa dönüştürülerek depolanır. Bu yağ deposu da çeşitli hastalıklara davetiye çıkarır. Oysa düzenli fiziksel aktivite ve egzersizin, sağlıklı yaşamaya doğrudan ve dolaylı birçok katkısı vardır.

Spor ve hareketliliğin faydaları;

• Kalp ve damar sağlığını iyileştirir.

• Dokuların daha iyi beslenmesini sağlar.

• Kandaki kolesterol ve şeker seviyesini düzenler.

• Vücudun görünümünü güzelleştirir.

• Beyne giden kanın dolaşımını ve hormonların salgılanmasını düzene sokar ve böylece düşünme, iletişim kurma, akılda tutma, yorumlama ve karar verme gibi entelektüel işlevleri iyileştirir.

İyi fiziksel aktivite için;

• Tempolu yürüyüşten daha şiddetli bir egzersiz türü uygulayacaksanız uzman yardımı almayı unutmayın.

• Yumuşak tabanlı spor ayakkabı, teri emen pamuklu atlet ve rahat eşofmanlarla egzersiz yapın.

• Egzersize başlamadan önce ısınma ve bitirdikten sonra soğuma hareketleri yapmayı ihmal etmeyin

• Beden sınırlarını zorlamadan egzersiz yapın. Kalp atışlarının rahatsız edecek derecede artması veya herhangi bir ağrı hissetmeniz durumunda egzersize ara verin

 

YETERLİ MİKTARDA UYUYUN

Sağlıklı bir hayat için uyku, yemek içmek kadar önemli bir ihtiyaçtır. Uyku sayesinde beden dinlenir, zihin yenilenir. Organlar kendini tamir eder. Çocuklar yeterli miktarda uyursa sağlıklı büyür; gençler, orta yaşlılar ve yaşlılar yeterli uykuyla sağlıklarını korurlar. Beynin içindeki bir bezden salgılanan ve melatonin adı verilen hormon uykuyu yönetir, düzenler, vücudun biyolojik saatini ayarlar. Bu hormon karanlıkta salınmaya başlar, ışıkla salınması azalır. Özellikle ani ve parlak ışık melatonin seviyesini azaltır. !

YETERLİ MİKTARDA UYUYUN Uyku ile İlgili Nelere Dikkat Edelim?

• Herkes için geçerli olan sabit bir uyku süresi yoktur. Bu süre kişiden kişiye, bünyeden bünyeye farklılık gösterebilir. Ancak insanların büyük bir bölümü için ortalama uyku süresi 6-8 saattir. Bununla beraber insan, hayatının farklı evrelerinde daha az veya daha çok uykuya ihtiyaç duyabilir.

• Gereğinden az veya çok uyumak sağlık açısından sakıncalıdır. Yaşam biçimi yeterli uykuya izin verecek şekilde planlanmalıdır. Uyku saatleri günlük işlere göre düzenlenebilir. Ancak ideal olanın gece uykusu olduğu unutulmamalıdır.

• Uyku ruh sağlığına dair bir göstergedir. Uykusuzluk bazı hastalıklara yol açabileceği gibi, bazı rahatsızlıkların belirtisi de olabilir. Ayrıca burun tıkanıklığı ve aşırı şişmanlık gibi fiziksel etkenler de uykusuzluk sebebi olabilir. Uyuyamayan veya uyuduğu hâlde dinlenemeden uyananların hekime başvurmaları gerekir.

• Her yaştan insanda uyku bozukluğu görülebilir. Uyku bozukluğu sadece gece boyunca uykusuz kalmak değildir. Aynı zamanda uykunun kalitesinin bozulmasıdır.

• Vücudun asıl ihtiyacı uzun süre uyumak değil, derin ve dinlendirici bir uykudur.

 

Uyku bozukluğunun sebepleri şunlar olabilir:

• Alkol ve sigara kullanmak

• Kahve veya demli çay içmek

• Kaygı, takıntı, yönetilemeyen stresli ortamlar ve gerilim

• Üzücü duygu ve düşünceler

• Bilgisayar başında geçirilen uzun saatler

• Işık

• Ses ve gürültü

• Uykudan hemen önce egzersiz yapılması

• Uykudan hemen önce yemek yenmesi

 

Kaliteli Bir Uyku İçin...

• Akşamları hafif yemekler tercih edin.

• Uykudan kısa süre önce ağır yemekler yemeyin.

• Kahve ve kafeinli içecekleri çok tüketmeyin, özellikle uyku saatine yakın zamanlarda bu tür içecekleri içmemeye dikkat edin.

• Hareketsiz kalmayın, gün içinde olabildiğince hareketli olmaya çalışın.

• Işık açıkken uyumaya çalışmayın, uyumak için mümkün olduğunca karanlık bir ortam oluşturun.

• Uygun bir yatak ve yastık seçtiğinizden emin olun.

• Gece geç saatlere kadar beklemeyin, çok geç olmadan yatın.

• Uyandıktan sonra tekrar uyumaya çalışmayın, uyandıysanız uykunuzu almışsınız demektir, hemen kalkın.

• Sabah erken kalkın.

 

BAĞIMLILIKLARDAN KORUNUN

Çeşitli maddelere veya davranışlara karşı geliştirilen bağımlılıklar sağlık üzerinde tahrip edici farklı farklı etkilere sahiptir. Bağımlılığın türüne göre etkileri değişse de hepsinin ortak yanı zaman içinde insan sağlığına ciddi boyutta zarar vermeleri ve bağımlı kişinin toplumsal hayattan dışlanmasına neden olmalarıdır.

Madde bağımlılığından bahsedildiğinde insanda ruhsal, fiziksel ve davranışsal çeşitli değişikliklere yol açan birtakım maddeler kastedilir. Bunların başlıcaları sigara, alkollü içecekler, çeşitli uyuşturucular, uyarıcı ve hayal gördüren maddeler ve reçete ile alınması gerektiği hâlde doktor kontrolü dışında kullanılan ilaçlardır.

Sigara, bilinen bütün kanser türlerinde etkilidir. Birçok solunum yolu rahatsızlıklarının da en temel önlenebilir nedenidir. Bunlar dışında sigara içmenin şeker hastalığı, kalp hastalıkları, erken doğum, diş kaybı, mide ülseri gibi birçok olumsuz etkisi vardır.

Alkol, merkezî sinir sisteminden başlayarak başta karaciğer olmak üzere tüm vücudu etkileyen bir zehir gibidir. Karaciğerde siroz hastalığı, ağız ve yemek borusu kanseri, kalp-damar hastalıkları ve anne karnındaki bebeklerde sağlıksız gelişme, alkol bağımlılığının sebep olduğu bedensel zararlar olarak sayılabilir. Ayrıca alkol bağımlılığı ruhsal travmalara yol açtığı için insanın çevresiyle sağlıklı ilişki kurmasını engeller. Trafik kazaları, intihar, cinayet, aile içi şiddet alkol bağımlılığının sebep olduğu sosyal problemlerdir.

Uyuşturucu maddeler ve bu maddelerin uygulanma yolları vücudun savunma mekanizmasını da yıpratarak birçok ölümcül hastalığa kapılma riskini arttırır. Uyuşturucu kullanımı nedeniyle bir süre sonra davranış ve kişilik değişiklikleri ortaya çıkar. Uyuşturucu kullanan kişi diğer insanlarla sağlıklı ilişkiler kuramaz, hayatını devam ettirebilmesi için gerekli yaşam faaliyetlerini gerçekleştirmekte zorlanır. Bağımlı birey, toplumsal üretkenliğini kaybeder ve tüketen bir insan olmaya başlar. Çoğu zaman maddeyi temin etmek için suç işlemek zorunda kalır. Daha geniş bir çevrede madde satabilmek için yakın akrabalarını veya çevresindekileri uyuşturucu maddeye alıştırmaya çalışır.

TEKNOLOJİYE DİKKAT

Teknolojinin pek çok faydası vardır. Eğer teknolojiyi doğru kullanabiliyorsak bu faydalar ortaya çıkar. Fakat ölçüsüz ve sınırsız kullanım ise hayatımızda çok ciddi sıkıntılara neden olur. Sağlığımızı olumsuz etkiler. Teknolojik aletlere bağımlılık bir hastalıktır. Sürekli onlarla vakit geçirme isteği onlarsız yapamamak bağımlılık belirtisidir.

Unutulmamalıdır ki, teknolojik aletlerin aşırı kullanımı:

• Beyne zarar verir, düşünme ve anlama kabiliyetinin gerilemesine sebep olur.

• Ruhsal problemlere neden olur.

• Baş ağrısı ve uyku problemi yapar.

• Uzun süre hareketsizlik sonucu iskelet ve kas sisteminde gelişim bozuklukları görülmesine yol açar.

• Uyku düzenini bozar.

• Dengesiz ve sağlıksız beslenmeye kapı aralar.

• Şişmanlamaya neden olur.

 

VİDEOLAR

22-12-2017

22-12-201722-12-201722-12-201722-12-2017

Paylaş Facebook  Paylaş twitter  Paylaş google  Paylaş linkedin
Yayın: 22.12.2017 - Güncelleme: 09.02.2024 10:58 - Görüntülenme: 888
Kaynak: http://www.tbm.org.tr/
  Beğen | 0  kişi beğendi